Nowoczesne nauczanie - Geoff Petty

Uczniowie o bardzo niskim stopniu inteligencji (około 70-80 IQ), mający umiarkowane trudności z nauką i charakteryzujący się opóźnieniem pod względem rozwoju umysłowego o trzy lata do swoich rówieśników skorzystali z kursu stworzonego przez izraelskiego pedagoga Reuvena Feuersteina. Byli nauczani indywidualnie godzinę dziennie przez specjalnie przeszkolonych nauczycieli przy użyciu specjalnych metod i materiałów w ciągu dwóch lat. Dwa lata po zakończeniu nauki stali się bardziej samodzielni, a ich współczynnik IQ oscylował już wokół 100.

Inteligencji można się zatem nauczyć, nie jest ona bowiem cechą wrodzoną, potrzeba jednak w tym celu odpowiednio przeszkolonej kadry i stosownych metod nauczania. Pogląd ten został przedstawiony w książce „Nowoczesne nauczanie. Praktyczne wskazówki i techniki dla nauczycieli, wykładowców i szkoleniowców” wydanej w 2010 roku przez GWP (trzecie wydanie prezentujące wyniki najnowszych badań.)

Jest to prosty, przejrzysty, praktyczny, choć obszerny podręcznik dla nauczycieli, wykładowców i szkoleniowców poruszający szeroki zakres tematów związanych z niełatwą sztuką nauczania. Autor Geoff Petty – członek Państwowego Stowarzyszenia Edukacji Akademickiej, brytyjskiej Rady ds. Nauki i Wykształcenia i Stowarzyszenia Szkół Wyższych, konsultant brytyjskiego Ministerstwa Edukacji – omawia szereg ważnych zagadnień, z którymi powinna zapoznać się każda osoba czynna zawodowo w branży edukacyjnej: potrzeby emocjonalne i rozwojowe uczących się, przegląd aktywnych metod nauczania, metod koncentrujących się na uczniu, używanie pomocy wizualnych, przygotowanie pomocy naukowych, organizowanie cyklu zajęć, efektywne motywowanie między innymi poprzez dawanie zadań wymagających kreatywności oraz pomaganie uczącym się z dysleksją i innymi zdiagnozowanymi trudnościami w nauce.

Geoff Petty wyznaje pogląd, że nauczyciel ma duży wpływ na postępy uczniów. Oczekiwania nauczyciela wobec uczniów stają się samospełniającą się przepowiednią. Nawet spodziewany fakt poprawy wyników nauczania może stać się faktem! Na poparcie tego przekonania przytacza wyniki badań Roberta Rosenthala i Leonore Jacobson, które wykazały wpływ oczekiwań nauczyciela na osiągnięcia uczniów i uczennic. Co jest zaskakujące, inni badacze potwierdzili opierając się na wynikach swoich badań, że te przepowiednie dotyczące osiąganych wyników edukacyjnych mają miejsce na wszystkich etapach nauczania – od żłobka aż po studia podyplomowe!

Autor poruszył w swojej książce istotny problemem ulegania stereotypizacji, od których także nauczyciele i nauczycielki nie są całkowicie wolni. Przytoczył kilka przykładów stereotypów: „Dziewczynki nie są dobre w przedmiotach ścisłych” i „Uczniowie pochodzący ze wsi nie mają ambicji naukowych”. Z badań wynika, że wiele nauczycielek i nauczycieli ma inne oczekiwania wobec uczniów, a inne wobec uczennic, że chłopcy częściej korzystają na lekcji z różnych przyrządów i że poświęca się im więcej czasu. Znajomość tych faktów może pomóc nauczającym w wyzbywaniu się stereotypowych przekonań, a co za tym idzie zachowań.

Geoff Petty w drugiej części swojej książki, którą zatytułował „Niezbędnik nauczyciela” dokonał przeglądu metod nauczania i przedstawił piramidę uczenia się opierającą się na wynikach badań nad zapamiętywaniem treści. Omówił zarówno metody koncentrujące się na nauczycielu, koncentrujące się na uczniu, jak i metody aktywne: odgrywanie ról, dramy i symulacje, dyskusje, gry rozwijające sprawność językową i komunikacyjną. Ekspert w dziedzinie nauczania nie pominął też tak ważnego tematu, jakim jest zdrowie nauczyciela. Według wyników badań przytoczonych w książce „Freedom to Learn” nauczanie jest wyzwaniem i wiąże się z poważnym stresem. Carl Rogers przytacza przykład badań pokazujących pracę serca nauczyciela prowadzącego zajęcia. Okazało się, że jego serce bije szybciej, wykonuje ono bowiem o 12 uderzeń więcej niż normalnie. Jak zatem świadomi swojej odpowiedzialności i pracujący ciężko nauczyciele i nauczycielki mogą dobrze dbać o swoje zdrowie? Geoff Petty radzi nauczycielom przyjęcie postawy aktywnej w obliczu trudności, staranne dbanie o dobrą organizację czasu, o głos oraz kształtowanie niezwykle ważnej umiejętności pracy w zespole. Jest przy tym realistą oraz praktykiem i dlatego przestrzega nauczycieli przed stawianiem sobie nierealnych wymagań, a zachęca do dbania o siebie i stawiania zdrowych granic.

Książka „Nowoczesne nauczanie” udowadnia, że wykształcony, świadomy swego wpływu na uczniów i uczennice nauczyciel to profesjonalista, a nie tylko ulepszona wersja „baby sitter”. To fachowiec stosujący różnorodne metody nauczania, różnicujący nauczanie, wykorzystujący multimedia i systemy elektroniczne w nauczaniu, pomagający uczącemu stopniowo wziąć na siebie odpowiedzialność za własne kształcenie, a także cierpliwie próbujący wydobyć z uczniów i uczennic, słuchaczy i słuchaczek, studentów i studentek to, co najlepsze.

„Nowoczesne nauczanie” to wartościowa pozycja nie tylko dla początkujących nauczycielek i nauczycieli, ale także dla tych, którzy chcą być na bieżąco z najnowszymi wynikami badań w zakresie motywowania i stosowania technik sprawnego zapamiętywania informacji. Jedyne, co mogę zarzucić autorowi, to używanie przez niego męskiej formy „nauczyciel”, choć przecież kobiety stanowią znaczne grono osób pracujących w szkolnictwie.